محمد غفورى

19

نقش شيعه در تاريخ نگارى اسلامى ( فارسى )

محبت بسيار داشتند يا ولايت آنان را پذيرفتند ، اطلاق شده است . « 1 » بنابراين شيعه عنوانى است كه افزون بر اماميه ، يعنى معتقدان به دوازده امام ، گروه‌ها و فرقه‌هايى مانند كيسانيه ، زيديه ، اسماعيليه ، واقفيه و . . . را ، با وجود اختلاف در مذهب و تفاوت در آراء در بر مىگيرد « 2 » ؛ اما منظور از شيعه در اين پژوهش ، اماميه مىباشد . اماميه شاخص‌ترين گروه شيعه ، اماميه و به تعبير كامل‌تر ، اثناعشرى نام دارد و علت نام‌گذارىشان به « اماميه » ، عقيده به امامت على ( ع ) و فرزندانش ( عليهم السلام ) است . نيز آنان معتقدند زمين هيچ‌گاه خالى از امام نخواهد بود ؛ ازاين‌رو پس از حسن بن على [ عسكرى ] ( عليهما السلام ) ، منتظر ظهور فرزند اويند . « 3 » اثناعشرى نيز ناميده مىشوند ؛ چراكه معتقدند على ( ع ) و يازده تن از فرزندانش امامت امت را يكى پس از ديگرى ، پس از رسول خدا ( ص ) ، بر عهده دارند . برخى منابع ، بعضى باورهاى اماميه با ديگر فرقه‌هاى شيعه را در هم آميخته است . « 4 »

--> ( 1 ) . النهاية فى غريب الحديث ، ج 2 ، صص 519 و 520 ؛ القاموس المحيط ، ج 3 ، ص 47 ؛ شرح الأخبار ، مغربى ، ج 1 ، ص 366 ؛ الكليات ، ابوالبقاء كفوى ، ص 540 . ابن‌خلدون نيز مىگويد : « شيعه به معناى ياران و پيروان است كه در عرف فقها و متكلمان ، چه در گذشته و چه اكنون ، بر پيروان على و فرزندانش ( عليهم السلام ) اطلاق مىشود » ؛ تاريخ ابن‌خلدون ، ج 1 ، ص 246 . ( 2 ) . كتاب الزينه ، ابوحاتم احمد بن حاتم رازى ، ج 3 ، ص 259 . ( 3 ) . الأنساب ، سمعانى ، ج 1 ، صص 206 - 208 . ( 4 ) . همان ، ج 4 ، ص 392 و ج 5 ، صص 218 و 450 ؛ تاريخ الاسلام ، ذهبى ، ج 32 ، ص 92 ؛ وفيات الاعيان ، ابن‌خلكان ، ج 5 ، ص 415 و ج 7 ، ص 206 .